درمان خانگی سرماخوردگی در بارداری

درمان خانگی سرماخوردگی در بارداری

سرماخوردگی در دوران بارداری به دلیل تغییرات سیستم ایمنی بدن، تجربه‌ای رایج اما نگران‌کننده است. بسیاری از مادران نگران هستند که آیا داروهای معمول برای جنین ضرر دارند یا خیر. خبر خوب این است که در بسیاری از موارد، می‌توان با درمان‌های خانگی ایمن و روش‌های طبیعی، علائم سرماخوردگی را تسکین داد.

علائم سرماخوردگی در بارداری

علائم سرماخوردگی در دوران بارداری مشابه افراد غیرباردار است، اما ممکن است به دلیل تغییرات سیستم ایمنی، شدیدتر یا طولانی‌تر باشد. بیماری معمولاً با گلودرد و آبریزش بینی شروع می‌شود و طی ۲-۳ روز تشدید می‌گردد  که با روش های قطع آبریزش بینی می توان آن را کنترل کرد. علائم اصلی عبارتند از:

آبریزش بینی و گرفتگی: یکی از شایع‌ترین علائم که می‌تواند با عطسه همراه باشد.

گلودرد و سرفه: سرفه خشک یا با خلط، که در پایان بیماری شایع‌تر است.

خستگی و ضعف عمومی: احساس بی‌حالی که در بارداری به دلیل بار اضافی بدن، بیشتر حس می‌شود.

تب خفیف: معمولاً زیر ۳۹ درجه، اما اگر بالاتر رود، نشانه عفونت است.

سردرد و بدن‌درد: گاهی همراه با لرز.

در بارداری، علائم ممکن است با نشانه‌های بارداری مانند تهوع اشتباه گرفته شود. اگر علائم بیش از ۱۰ روز طول بکشد یا با تنگی نفس، درد قفسه سینه یا تب بالا همراه باشد، فوری به پزشک مراجعه کنید. طبق مطالعات سال ۲۰۲۵، حدود ۳۰-۴۰% زنان باردار حداقل یک بار سرماخوردگی را تجربه می‌کنند، به ویژه در فصل‌های سرد.

سرماخوردگی در ماه آخر بارداری

در سه‌ماهه دوم و سوم (هفته‌های ۱۳ تا ۴۰)، سرماخوردگی معمولاً خطر کمتری برای جنین دارد، زیرا اندام‌های اصلی او تشکیل شده‌اند. با این حال، تب بالا یا عفونت‌های شدید در سه‌ماهه سوم می‌تواند منجر به زایمان زودرس یا کاهش وزن جنین شود. همچنین، سرماخوردگی در ماه‌های آخر ممکن است باعث ناراحتی بیشتر مادر شود، به‌ویژه اگر با سرفه‌های شدید یا گرفتگی بینی همراه باشد که خواب و تنفس را مختل کند.

ایا مصرف داروهای سرماخوردگی در بارداری، مجاز است ؟

مصرف اکثر داروهای شایع سرماخوردگی مثل استامینوفن ساده، قرص سرماخوردگی، یا تعدادی از آنتی هیستامین ها مثل سیتریزین در دوران حاملگی ایمن است.مصرف آنتی بیوتیک ها هیچ جایگاهی در درمان سرماخوردگی ویروسی ندارند. بلکه شما را به تدریج ضعیف تر می کنند.

توصیه من به شما این است که در سرماخوردگی ویروسی، دارویی مصرف نکنید، به ویژه داروهایی مانند آنتی هیستامین یا قرص سرماخوردگی که برای قطع آبریزش بینی استفاده می شوند. چرا که این داروها با غلیظ کردن ترشحات بینی، زمینه عفونت باکتریال را در شما ایجاد می کنند.

آیا سرماخوردگی در بارداری برای جنین خطرناک است؟

به طور کلی، یک سرماخوردگی معمولی تهدیدی برای سلامت جنین محسوب نمی‌شود. با این حال، آنچه اهمیت دارد کنترل تب و جلوگیری از عفونت‌های ثانویه است.

سرماخوردگی در بارداری با صبر و مراقبت‌های خانگی به راحتی قابل مدیریت است. تمرکز خود را بر استراحت، نوشیدن مایعات و تغذیه سالم بگذارید. در صورت داشتن هرگونه ابهام، همیشه پیش از مصرف هرگونه دارو با متخصص زنان و زایمان خود مشورت کنید.

این یعنی یک سرماخوردگی ۳-۷ روزه ای که با استراحت و غذا درمان می شود را طولانی تر، و خودتان را درگیر انواع آنتی بیوتیک ها و داروهای خلط آور کنید.

استراحت در سرماخوردگی

برای خیلی از افراد پرمشغله، رعایت همین یک اصل از بقیه موارد موثرتر است! در طب ایرانی، دیر خوابیدن در شب به عنوان یکی از عوامل سرماخوردگی طول کشنده است.

هنگام دراز کشیدن در سرماخوررگی، به پهلو بخوابید و یا زیر سر خود چند بالشت بگذارید تا ترشحات رقیق مجاری تنفسی فوقانی به سمت مجاری تحتانی سرازیر نشوند. توجه داشته باشید که استراحت در سرماخوردگی به این معناست که در منزل بمانید و خود را هم خسته نکنید.

و به این معنی نیست که در طی روز، زیاد بخوابید. بلکه اگر ضعف ندارید بهتر است فقط شب بخوابید.

با اولین علایم سرماخوردگی، پرخوری را کنار بگذارید!

تا درمان کامل سرماخوردگی از مصرف غذاهای سنگین، چرب، تند و ترش، ماست، بستنی و خوراکی های خیلی سرد خودداری کنید.

در صورت داشتن تب، از مصرف چند دسته خوراکی پرهیز کنید: شیر، گوشت قرمز و میوه های آبداری مانند هندوانه.

بهترین غذا در چند روز ابتدای آبریزش رقیق، سوپ جو است. هر زمان که احساس گرسنگی یا ضعف کردید یک پیاله از این سوپ را بخورید. مشکلی ندارد که این زمان، برای شما، هر یکی دو ساعت باشد.

سوپ سرماخوردگی را با گوشت مرغ تازه، جو، هویج، کمی سبزی تازه جعفری و گشنیز تهیه و با لیمو ترش تازه میل کنید. افزودن شلغم و کدو نیز به این سوپ مفید است. در این سوپ، رشته زیاد، قارچ، ذرت، شیر یا خامه نریزید.

درمان سرماخوردگی با لیمو

لیمو شیرین و لیمو ترش، هر دو، در درمان سرماخوردگی حین حاملگی بسیار مفیدند. هنگامی که اولین علایم سرماخوردگی را در خود احساس کردید، مصرف شربت لیمو ترش تازه با عسل را شروع کنید. این شربت را حداقل ۳ بار در روز و با آب ولرم میل کنید. نوشیدن شربت لیمو و عسل به خانم هایی که در مجاورت یک فرد سرماخورده در منزل به سر می برند نیز توصیه می شود، چرا که موجب افزایش ایمنی بدن آنها علیه ویروس های سرماخوردگی می شود.

اگر خارش شدید حلق یا بینی دارید، به جای عسل از کمی شکر استفاده کنید.

درمان سرماخوردگی با آب نمک

یک راهکار ایمن و ساده در ابتدای سرماخوردگی بارداری، استفاده از انواع محلول های نمکی برای تسکین بافت ملتهب و باز کردن مجاری بینی است. درانتهای سرماخوردگی نیز که ترشحات غلیظ تر می شوند استفاده از این محلول ها برای شل کردن مخاط بینی و جلوگیری از عفونی شدن ترشحات کاربرد دارد.

شما می توانید آب نمک را خودتان تهیه کنید یا از محلول های آماده که به شکل های سرم شستشو، قطره یا اسپری بینی کلرور سدیم هستند، استفاده کنید. جهت تهیه غلظت مناسب محلول نمکی برای شستوی مخاط، 2 گرم نمک (تقریبا نصف قاشق چایخوری) را در یک لیوان آب گرم حل کنید.

هنگام التهاب مخاط بینی، شستشوی آن با سرم شستشو و «سرنگ» یا وسیله ای به نام «بینی شوی» کارایی بهتری دارد. بینی شوی را نیز می تواند از داروخانه ها تهیه کنید. حدود دو سوم این وسایل را از محلول نمکی پرکنید و یک سوم آب جوش به آن بیفزایید و سپس بینی را شستشو دهید.

یا هنگام گلودرد، مخصوصا در ابتدای صبح، می توانید از غرغره این آب نمک گرم و رقیق بهره ببرید و روزی چند بار تکرار کنید.

همچنین شما می توانید از دمکرده صاف شده بابونه نیز برای گلودرد استفاده کنید. 1 قاشق مرباخوری از بابونه شیرازی را در یک فنجان آبجوش ده دقیقه دم کنید و آن را غرغره کنید و جرعه جرعه بنوشید. البته خانم های باردار، مخصوصا زیر سه ماه، نباید دمنوش بابونه را ببلعند، و فقط مجازند از غرغره آن استفاده کنند.

درمان سرماخوردگی با بخور

در ابتدای سرماخوردگی که ترشحات رقیق دارید و التهاب و قرمزی در مجاری تنفسی خود حس می کنید، بخور سرد مناسب است.

اما در اواخر سرماخوردگی که مخاط بینی و سینوس ها سفت شده اند، استنشاق بخور آب جوش برای شل شدن آنها مفید است. زنان باردار از بخور بابونه هم می توانند استفاده کنند. استنشاق بخار آب داغ هم موثر است‌. حتما بعد از این کار، سر و صورت خود را کاملا خشک کنید و بپوشانید.

برای کاهش درد سینوس در سرماخوردگی، علاوه بر بخور، می توانید از کمپرس آب گرم نیز بر روی صورت و بینی استفاده کنید

 درمان سرماخوردگی بارداری با گیاهان دارویی

استفاده خوراکی از دمنوش هایی مانند بابونه ، پونه ، آویشن یا دود دادن عنبرنصارا در سرماخوردگی حین بارداری به ویژه در سه ماه اول ممنوع است؛ اما عناب یکی از تجویزهای مجاز در بارداری است. این میوه که اغلب به صورت خشک شده در دسترس است، موجب تقویت سیستم ایمنی می شود. پس هنگام سرماخوردگی یا وقتی در معرض فرد سرماخورده اید، آن را میل کنید. استفاده از این دمنوش را بیشتر از دو هفته انجام ندهید.

به طور کلی استفاده خوراکی از دمنوش هایی مانند بابونه ، پونه ، آویشن یا دود دادن عنبرنسا‌(عنبرنصارا) در سرماخوردگی حین بارداری، به ویژه در سه ماه اول، ممنوع است، اما عناب یکی از تجویزهای مجاز در بارداری است.

درمان سرفه در بارداری با عناب

عناب در بسیاری از سرفه ها موثر واقع می شود.

استنشاق دود عناب نیز برای کاهش علایم سرماخوردگی مثل احتقان گرفتگی بینی در خانم باردار یا اطفال مفید است؛ اما خوردن جرم عناب برای معده ضعیف، سنگین است و بسیاری از خانم های باردار را اذیت می کند. بنابراین بهتر است به صورت دمنوش یا شربت که در ادامه دستور آن گذاشته شده، میل کنید.

دمنوش عناب

۵ عدد عناب سوراخ شده رو ۱۰ دقیقه به آرومی بجوشونید، با اندکی عسل شیرین کنید و جرعه جرعه بخورید. این دمنوش را 2 تا ۳ بار در روز میل کنید

شربت عناب

عناب خشک را به مقدار دلخواه با 4 تا 10 برابر آن آب، (مثلا 100 گرم عناب با 2 تا 4 لیوان آب) داخل ظرف بریزید تا بجوشد و عنابها پخته شود. در حین پختن با پشت کفگیر عناب ها را له کنید و خوب هم بزنید. وقتی عناب‌ها کاملا له شدند، صاف کنید و به مقداری که عناب ریخته اید شکر سفید با آن مخلوط کنید و دوباره بجوشانید تا به قوام شربت برسد.

اگرچه درمان‌های خانگی مفید هستند، اما در شرایط زیر حتماً با پزشک خود تماس بگیرید:

تب بالای ۳۸ درجه: تب طولانی یا بالا می‌تواند برای جنین خطرناک باشد.

تنگی نفس: احساس درد در قفسه سینه یا دشواری در تنفس.

علائم شدید: ترشحات سبز یا زرد غلیظ که بیش از ۱۰ روز ادامه دارد.

عدم بهبود: اگر پس از چند روز استراحت و درمان خانگی علائم تشدید شد.