بیماری های مقاربتی چیست
ترشحات بدن که از طریق رابطه جنسی واژینال، مقعدی و دهانی در طول رابطه جنسی محافظت نشده از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود، بیماریهای جنسی را تشکیل می‌دهند. این بیماری نه تنها در روابط جنسی، بلکه در بسیاری از موارد مانند انتقال خون و فرآورده‌های خونی یا انتقال از مادر به نوزاد در هنگام تولد نیز قابل تعریف است.
بیماری های مقاربتی چیست
این بیماری به دلیل اسپرم، ترشحات واژن و عوامل مختلف رخ می‌دهد. بیماری‌هایی که در نتیجه مقاربت جنسی و التهاب ایجاد می‌شوند، از شناخته‌شده‌ترین آنها هستند. بیماریهای نادر ناشی از خون و مواد خونی نیز شناخته شده‌اند. در برخی موارد، نوزاد پس از تولد دیده می‌شود. بیماریهای جنسی نیز وجود دارد.
بیماریهای مقاربتی (STD) یا عفونت‌های مقاربتی (STIs) بیماری‌هایی هستند که از طریق تماس جنسی ، از جمله در طول رابطه جنسی واژینال، مقعدی و/یا دهانی، از یک فرد به فرد دیگر منتقل می‌شوند.
بهترین سلاح برای مبارزه با بیماریهای مقاربتی، پیشگیری است ، چه با استفاده از کاندوم، چه از طریق واکسیناسیون، یا هر اقدام پیشگیرانه دیگری. با وجود این، خبر خوب این است که امروزه برای اکثر بیماریهای مقاربتی گزینه‌های درمانی داریم. به عبارت دیگر، همانطور که در بخش‌های بعدی خواهیم دید، تقریباً برای هر نوع بیماری مقاربتی درمانی وجود دارد.بیماری های مقاربتی چیست
علت بیماریهای مقاربتی چیست؟
عفونت‌های مقاربتی از طریق تماس با مایعات بدن آلوده، از جمله خون، مایع منی، ترشحات واژن و غیره، از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شوند، از این رو مسیر اصلی عفونت از طریق تماس جنسی محافظت نشده است.
با این حال، راه‌های دیگری نیز برای انتقال بیماریهای مقاربتی وجود دارد، مانند استفاده مجدد از سوزن، انتقال خون، لمس فرد آلوده و حتی از مادر به نوزاد در دوران بارداری یا در حین زایمان.بیماری های مقاربتی چیست
عوامل اصلی ایجاد کننده بیماری های مقاربتی عبارتند از:
- باکتری‌ها: سوزاک، سیفلیس، کلامیدیا.
- ویروس‌ها: ویروس پاپیلومای انسانی ( HPV )، هپاتیت، تبخال تناسلی، HIV .
- انگل‌ها: گال، تریکومونیازیس.
۵ بیماری مقاربتی که کاندوم از آنها جلوگیری نمی‌کند
انتقال بیماریهای مقاربتی چگونه می‌توانند منتقل شوند؟
بیماریهای جنسی می‌توانند از طریق انتقال خون بین افراد منتقل شوند. مشخص است که بیماری که در دوران بارداری در مادر یافت می‌شود، در نوزاد نیز دیده می‌شود. بسیاری از ناراحتی‌ها، به ویژه از طریق رابطه جنسی، می‌توانند رخ دهند. تمام ترشحات بدن در فرد، خون و بزاق از جمله انواع انتقال بیماری‌ها هستند.
مشکلاتی که سلامت جنسی را تهدید می‌کنند، هم در زنان و هم در مردان مشاهده می‌شوند. بیماریهای جنسی منتقل شده به مردان را می‌توان شامل تبخال، HPV، HIV و هپاتیت B دانست. معمولاً مردان ناقل التهاب احتمالی هستند. با این حال، برخلاف زنان، مردان علائم بیشتری نشان می‌دهند. بنابراین، از نظر درمان زودهنگام مزایایی دارد.
ویروس‌های مختلف می‌توانند از طریق مسیرهای تناسلی، مقعدی و دهانی از فردی به فرد دیگر منتقل شوند. همانطور که علائم از این نظر متفاوت خواهند بود، روش‌های درمانی نیز متفاوت خواهند بود. در طول مرحله درمان، هدف این است که بیمار در حین بهبودی، عملکرد جنسی خود را به روشی سالم ادامه دهد. بسیار مهم است که هم مردان و هم زنان قبل از رسیدن به سطوح پیشرفته، درمان را شروع کنند.بیماری های مقاربتی چیست
به طور کلی، هر کسی که زندگی جنسی فعالی دارد و از روش‌های پیشگیری از بارداری مانند کاندوم استفاده نمی‌کند، احتمالاً به بیماریهای مقاربتی مبتلا است.
با این حال، عوامل خطر متعددی وجود دارند که می‌توانند خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی را افزایش دهند:
- داشتن سن بین ۱۵ تا ۲۴ سال
- داشتن رابطه جنسی محافظت نشده با شرکای متعدد
- تاریخچه بیماریهای مقاربتی
- قربانی تجاوز یا آزار جنسی بودن
- سوء مصرف الکل و مواد مخدر، به ویژه از طریق استفاده مجدد از سوزن
عوامل خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی چیست؟
اگر در یکی از این موقعیت‌ها قرار گرفتید یا مشکوک به ابتلا به بیماریهای مقاربتی هستید، توصیه می‌کنیم در اسرع وقت به پزشک مراجعه کنید. آزمایش‌های تشخیص این عفونت‌ها بسیار آسان است و شامل یک آزمایش خون ساده می‌شود.
از کجا بفهمم بیماری مقاربتی دارم
اول از همه، باید دانست که بیماریهای مقاربتی همیشه با علائم و نشانه‌ها همراه نیستند. به همین دلیل، ممکن است برای مدت طولانی تا زمانی که نوعی عارضه ایجاد شود، مورد توجه قرار نگیرند.بیماری های مقاربتی چیست
اغلب اوقات، علائم چند سال پس از ابتلا به بیماری ظاهر می‌شوند. در موارد دیگر، برعکس، علائم ظرف چند روز شروع می‌شوند. در حالت دوم، تشخیص می‌تواند به سرعت انجام شود.
بیماری های مقاربتی که قابل درمان نیستند
به طور کلی، شایع‌ترین علائم و نشانه‌های بیماریهای مقاربتی عبارتند از:
- ادرار دردناک
- ترشحات واژن با بوی قوی یا رنگی
- رابطه جنسی دردناک
- خونریزی واژینال که ناشی از قاعدگی ماهانه نباشد
- درد در ناحیه پایین شکم
- ترشحات غیرمعمول آلت تناسلی
- وجود اروزیون، زگیل یا زخم در ناحیه تناسلی یا دهان
- غدد لنفاوی متورم و دردناک
- تب
- بثورات پوستی
علائم شایع بیماریهای مقاربتی
همانطور که مشاهده می‌شود، عفونت‌های مقاربتی می‌توانند با علائم مختلفی خود را نشان دهند.
انواع بیماری های مقاربتی
بیش از 20 نوع بیماری مقاربتی وجود دارد. در ادامه فهرستی از رایج‌ترین آنها به همراه گزینه‌های درمانی بالقوه برای درمان آنها ارائه شده است.
کلامیدیا
کلامیدیا یکی از شایع‌ترین بیماریهای مقاربتی است که توسط باکتری کلامیدیا تراکوماتیس ایجاد می‌شود .
در بیشتر موارد، کلامیدیا هیچ علامتی در فرد مبتلا ایجاد نمی‌کند، اگرچه در صورت عدم درمان می‌تواند تأثیر بسیار منفی بر سلامت داشته باشد. به عنوان مثال، می‌تواند منجر به بیماری التهابی لگن ( PID ) در زنان شود. کلامیدیا را می‌توان با آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند آزیترومایسین یا داکسی سایکلین درمان کرد. علاوه بر این، زوجین باید تا زمان تأیید درمان کامل بیماری، از برقراری رابطه جنسی خودداری کنند، زیرا بسیار مسری است.
سوزاک
سوزاک که با نام بلنوراژی نیز شناخته می‌شود ، یک بیماری مقاربتی است که توسط باکتری نایسریا گونوره‌آ ایجاد می‌شود . مسیر اصلی انتقال آن رابطه جنسی واژینال، مقعدی یا دهانی است. همانند کلامیدیا، سوزاک در بیشتر موارد علائمی ندارد، اما در صورت عدم درمان می‌تواند باعث PID شود که می‌تواند باعث ناباروری و عوارض در دوران بارداری شود. درمان سوزاک بسیار ساده است و شامل تجویز آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند سفتریاکسون (روسفین) یا آزیترومایسین می‌شود.بیماری های مقاربتی چیست
سیفلیس
سیفلیس یک عفونت باکتریایی است که اگر درمان خیلی دیر انجام شود، می‌تواند به یک بیماری شدید تبدیل شود. این بیماری توسط باکتری به نام ترپونما پالیدوم ایجاد می‌شود و می‌تواند هم مردان و هم زنان را تحت تأثیر قرار دهد. علامت اصلی سیفلیس، بروز زخم‌هایی در دستگاه تناسلی است که شانکر نامیده می‌شوند و بسیار مسری هستند. در شدیدترین موارد، سیفلیس می‌تواند منجر به آسیب مغزی، فلج یا نابینایی شود.
آنتی‌بیوتیک‌های مورد استفاده برای درمان سیفلیس عبارتند از پنی‌سیلین G (بنزیل‌پنی‌سیلین) و اریترومایسین.
اچ پی وی
ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) شایع‌ترین نوع بیماری مقاربتی در حال حاضر است. حدود ۴۰ نوع ویروس HPV وجود دارد که اندام تناسلی مردان و زنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و همه آنها از طریق تماس جنسی منتقل می‌شوند.
HPV باعث ایجاد مجموعه‌ای از بثورات پوستی، یعنی زگیل تناسلی، می‌شود که بدون درد اما بسیار مسری هستند. در جدی‌ترین موارد HPV، می‌تواند منجر به انواع خاصی از سرطان شود.
HPV و زگیل تناسلی
هیچ درمانی برای HPV وجود ندارد . خبر خوب این است که گزینه‌های دیگری وجود دارد که می‌تواند به جلوگیری از تبدیل آن به سرطان کمک کند، مانند واکسن یا آزمایش دوره‌ای پاپ اسمیر. از سوی دیگر، زگیل‌ها را می‌توان با کرم یا نیتروژن مایع از بین برد.
آیا بیماری های مقاربتی باعث خونریزی می شوند
هپاتیت ب
هپاتیت بر کبد تأثیر می‌گذارد و می‌تواند توسط انواع مختلفی از ویروس‌ها ایجاد شود، از این رو انواع مختلفی مانند هپاتیت A، هپاتیت B و هپاتیت C وجود دارد. به طور خاص، ویروس هپاتیت B معمولاً از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود. هپاتیت در صورت عدم درمان کافی می‌تواند منجر به مشکلات طولانی مدت کبدی از جمله سیروز (مرحله نهایی زخم کبد)، سرطان، نارسایی کبد و غیره شود. ویروس هپاتیت B درمانی ندارد . با این حال، واکسنی برای پیشگیری از هپاتیت B وجود دارد.
تبخال تناسلی
تبخال تناسلی یک عفونت شایع است که توسط ویروس هرپس سیمپلکس (HSV) ایجاد می‌شود ، از این رو دو نوع دارد:
ویروس هرپس سیمپلکس ۱ (HSV1) یا ویروس هرپس انسانی ۱
ویروس هرپس سیمپلکس ۲ (HSV2) یا ویروس هرپس انسانی ۲
هر دو نوع می‌توانند باعث تبخال تناسلی شوند، اگرچه شایع‌ترین نوع آن HSV2 است.
HSV-2 شایع‌ترین عامل ایجاد کننده تبخال تناسلی است. علائم معمول تبخال تناسلی عبارتند از زخم‌ها، وزیکول‌ها یا جوش‌هایی که روی فرج، واژن، دهانه رحم، مقعد، آلت تناسلی مرد، کیسه بیضه، باسن و/یا ران‌ها یافت می‌شوند. تبخال تناسلی معمولاً از طریق بوسیدن یا تماس پوستی و بدیهی است که از طریق رابطه جنسی دهانی به دستگاه تناسلی از فردی به فرد دیگر منتقل می‌شود . هیچ درمانی برای تبخال تناسلی وجود ندارد، اما برخی داروها می‌توانند شدت علائم را کاهش داده و از انتقال آن به افراد دیگر جلوگیری کنند.
اچ‌آی‌وی
ویروس نقص ایمنی انسانی (HIV) عامل ایجاد سندرم نقص ایمنی اکتسابی (AIDS) است . به طور خاص، اچ‌آی‌وی با آسیب رساندن به سیستم ایمنی فرد، آن را تحت تأثیر قرار می‌دهد و این امر توانایی بدن در مبارزه با ارگانیسم‌های عامل بیماری را کاهش می‌دهد و احتمال انتقال را افزایش می‌دهد. اچ‌آی‌وی می‌تواند سال‌ها بدون هیچ علامتی در بدن فرد مبتلا باقی بماند. با این حال، در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای آن وجود ندارد و خطر انتقال از طریق تماس جنسی زیاد است.بیماری های مقاربتی چیست
امروزه، عفونت HIV را می‌توان با درمان ضد رتروویروسی (ART) درمان کرد ، که می‌تواند بار ویروسی را در بیماران مبتلا به HIV به سطوح غیرقابل تشخیص کاهش دهد. به طور خلاصه، داروهای HIV کیفیت زندگی افراد مبتلا به HIV و ایدز را بهبود می‌بخشند.
گال
گال که به آن خارش هفت ساله نیز گفته می‌شود ، یک عفونت مسری پوستی است که توسط انگل‌هایی به نام مایت خارش انسانی ایجاد می‌شود. این بیماری از طریق تماس پوستی، معمولاً در طول رابطه جنسی، منتقل می‌شود، از این رو یک بیماری مقاربتی محسوب می‌شود.
گال باعث خارش شدید ، بثورات پوستی، زخم و پوسته‌های ضخیم روی پوست می‌شود (از این رو به آن گال پوسته‌دار می‌گویند )… اگرچه گال شدید تلقی نمی‌شود، اما به راحتی مسری است و علائم آن فوق‌العاده ناخوشایند است.
علائم گال
داروهایی که معمولاً برای گال تجویز می‌شوند شامل کرم پرمترین (Elimite) یا قرص‌های حاوی ایورمکتین (Stromectol) هستند.
تریکومونیازیس
تریکومونیازیس که معمولاً به اختصار تریک نامیده می‌شود ، یکی از شایع‌ترین بیماریهای مقاربتی قابل درمان است. این بیماری از طریق رابطه جنسی منتقل می‌شود و توسط انگل کوچکی به نام تریکوموناس واژینالیس (TV) ایجاد می‌شود .افراد مبتلا به تریک علائمی ندارند، اگرچه این بیماری می‌تواند باعث واژینیت یا خارش/تورم در داخل و اطراف واژن شود. درمان تریکومونیازیس ساده است و شامل مصرف آنتی‌بیوتیک‌هایی مانند مترونیدازول (فلاژیل) یا تینیدازول (تیندامکس) می‌شود.
موثرترین ابزار در پیشگیری از بیماریهای مقاربتی، آموزش جنسی است ، به خصوص برای جوانان. طبق گزارش نظارت بر بیماریهای مقاربتی در سال ۲۰۱۶ که توسط CDC (مراکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها) منتشر شده است:
برآوردهای مربوط به میزان بروز و شیوع نشان می‌دهد که جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله نیمی از کل بیماریهای مقاربتی جدید را مبتلا می‌کنند و از هر چهار زن نوجوان فعال جنسی، یک نفر به یکی از بیماریهای مقاربتی مانند کلامیدیا یا ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) مبتلا است.
روش‌های پیشگیری از بارداری در جلوگیری از بارداری ناخواسته بسیار خوب عمل می‌کنند. با این حال، کاندوم تنها روش مانعی است که از انتقال بیماریهای مقاربتی جلوگیری می‌کند.
اگرچه حدود ۹۵٪ نوجوانان در سراسر جهان به روش‌های کنترل بارداری که به جلوگیری از انتقال بیماریهای مقاربتی کمک می‌کند، دسترسی دارند، اما تنها ۵٪ از جوانان از آنها استفاده می‌کنند.
به همین دلیل و با هدف ترویج پیشگیری از بیماریهای مقاربتی، رویکرد ABC، استراتژی ABC یا آموزش جنسی همراه با پرهیز چند سال پیش منتشر شد، به این معنی که:
1- پرهیز
پرهیز، قدرتمندترین ابزار در پیشگیری از SDTs است.
2- برای وفادار بودن
رویکرد ABC پایبندی به تعهدات در درازمدت را تشویق می‌کند که این امر خطر ابتلا به بیماریهای مقاربتی را کاهش می‌دهد.
3- برای استفاده از کاندوم
استفاده از کاندوم و محافظ دهان و دندان در صورت عدم رعایت توصیه‌های الف و ب، خطر را کاهش می‌دهد.
درمان بیماریهای مقاربتی
بیماریهای مقاربتی (STD) یا همان عفونت‌های مقاربتی (STI)، عفونت‌هایی هستند که می‌توانند هنگام برقراری رابطه جنسی با فردی که به این عفونت مبتلا است، منتقل شوند. داروهای مورد استفاده برای درمان این بیماری‌ها شامل آنتی‌بیوتیک‌ها، داروهای ضدویروس و درمان‌های ضد انگل است. بیماریهای مقاربتی شایع و درمان‌های احتمالی آنها عبارتند از:
کلامیدیا: آموکسی‌سیلین (Amoxil, Moxatag)، آزیترومایسین (Zithromax, Zmax)، داکسی‌سایکلین (Acticlate, Doxy-100) یا اریترومایسین (EES, ERY-Tab)
سوزاک (Gonorrhea): آزیترومایسین (Zithromax, Zmax)، داکسی‌سایکلین (Acticlate, Doxy-100)، سفتریاکسون (Rocephin) یا سیپروفلوکساسین (Cipro, Proquin XR)
تبخال تناسلی (Herpes): آسیکلوویر (Sitavig, Zovirax)، دوکوسانول (Abreva)، فامسیکلوویر (Famvir) یا والاسیکلوویر (Valtrex)
سیفلیس: داکسی‌سایکلین (Acticlate, Doxy-100)، پنی‌سیلین جی بنزاتین (Bicillin L-A)، سفتریاکسون (Rocephin) یا اریترومایسین (EES, ERY-Tab)
تریکومونیازیس: مترونیدازول (Flagyl, Likmez)، تینیدازول (Tindamax) یا سکنیدازول (Solosec).
چه آزمایش هایی برای بیماریهای مقاربتی روی زوجین انجام می‌شود؟
قبل از هرگونه درمان، باید بررسی سرولوژیکی هپاتیت B، هپاتیت C، HIV و سیفلیس انجام شود.
هدف از این کار جلوگیری از انتقال بین شرکا، از مادر به جنین و حتی آلودگی در آزمایشگاه با احتمال ابتلای کارکنان همان شریک یا سایر شرکای غیرآلوده است.
آیا بیماری مقاربتی می‌تواند در دوران بارداری از مادر به نوزاد منتقل شود؟
بله، برخی از بیماریهای مقاربتی می‌توانند در دوران بارداری یا هنگام تولد از مادر به جنین منتقل شوند. برخی از نمونه‌ها عبارتند از سوزاک، کلامیدیا، سیفلیس و HIV. به همین دلیل است که انجام آزمایش و انجام تمام آزمایش‌های سرولوژی توصیه‌شده توسط همه زنان باردار بسیار مهم است، زیرا بیماریهای مقاربتی می‌توانند عواقب شدیدی برای جنین داشته باشند یا در بدترین حالت منجر به مرده‌زایی شوند.
بهترین آنتی بیوتیک برای بیماریهای مقاربتی
شانکروئید یا شانکر نرم چیست؟
شانکروئید یک بیماری مقاربتی (STD) است که توسط باکتری به نام هموفیلوس دوکری ایجاد می‌شود . شایع‌ترین علامت آن زخم‌های تناسلی بسیار دردناک در مردان و زنان است. خوشبختانه، این بیماری با آنتی‌بیوتیک قابل درمان است.
کدام بیماریهای مقاربتی قابل درمان هستند و کدام‌ها نیستند؟
به طور کلی، تقریباً تمام بیماریهای مقاربتی ناشی از باکتری یا انگل قابل درمان هستند، در حالی که بیماریهای ناشی از ویروس‌ها غیرقابل درمان هستند.
با وجود این، واکسن‌هایی برای جلوگیری از ویروس‌هایی مانند HPV (ویروس پاپیلومای انسانی) و هپاتیت وجود دارد. علاوه بر این، اگرچه ویروس‌ها به طور دائم در بدن فرد مبتلا باقی می‌مانند، اما علائم همیشه ظاهر نمی‌شوند و فرد مبتلا می‌تواند زندگی عادی داشته باشد.
آیا کلامیدیا می‌تواند برای همیشه باعث ناباروری شود؟
اگر کلامیدیا درمان نشود، می‌تواند از بسیاری جهات بر باروری زن تأثیر بگذارد. اگر عفونت از کانال واژن به رحم گسترش یابد، می‌تواند باعث بیماری التهابی لگن (PID) شود و آندومتر متورم و زخم شود. در بیشتر موارد شدید، این بافت زخم می‌تواند از لانه‌گزینی جلوگیری کند یا باعث بارداری خارج رحمی شود .
